Kunststoffen voor de industriële sector: welke kunststof moet je kiezen, afhankelijk van het gebruik?
|
De juiste kunststof kies je op basis van het gebruik, niet op basis van de materiaalklasse. POM voor wrijving, PA voor zware schokken, ABS voor behuizingen, PC of PMMA voor ruiten, HDPE of PP voor tanks, PEEK wanneer hitte, chemische stoffen en sterilisatie een rol spelen. Er zijn drie veelvoorkomende valkuilen: scheurvorming onder spanning, slijtage door verhitting en wateropname door polyamiden. Het productieproces en de normen in uw sector beperken vervolgens de keuze. |
U hebt een materiaal gevonden waarvan het technische gegevensblad geschikt lijkt voor uw onderdeel. Toch kunnen er later, zodra het onderdeel in gebruik is, problemen optreden. Een behuizing barst na een reinigingsbeurt. Een tandwiel loopt vast zodra het in de werkplaats vochtig wordt. Een onderdeel wordt zonder de juiste certificering naar de audit gestuurd en wordt afgekeurd. Het resultaat: een stilgelegde productielijn, een serie die opnieuw moet worden gemaakt, soms zelfs gereedschap dat opnieuw moet worden aangepast.
Het is beter om de materiaalkeuze definitief vast te stellen voordat u met de productie begint. Deze gids is gebaseerd op de praktijk in plaats van op de catalogus, en gaat uit van wat wij als verwerker van industriële kunststofonderdelen dagelijks tegenkomen.
Twijfelt u over uw specifieke situatie? Heeft u advies nodig?
|
Neem contact op met ons ontwerpbureau |
Industriële kunststoffen: 3 categorieën die u moet kennen
Industriële kunststoffen worden ingedeeld in drie categorieën: standaard, technisch en hoogwaardig. Hoe hoger de categorie, hoe beter het materiaal bestand is tegen hitte, chemische stoffen en slijtage, en hoe duurder het is.
De standaard- en semi-technische kunststoffen voorzien in de meeste gangbare behoeften: ABS, PMMA, PC, HDPE, PP, hard PVC, PETG en P.-S. Ze bieden een goede prijs-kwaliteitverhouding.
De technische kunststoffen worden gebruikt voor onderdelen die bewegen en aan slijtage onderhevig zijn: PA, POM, PET, PVDF en PEI.
Hoogwaardige materialen zijn voorbehouden aan extreme omgevingen: PEEK, PTFE, PPS, PI en PEKK. Deze komen vooral voor in de medische sector, de luchtvaart, defensie en de chemische industrie.
Al deze materialen zijn thermoplasten: bij verhitting worden ze zachter, bij afkoeling worden ze hard. Hierdoor kunnen ze worden thermogevormd, gebogen of gelast.
De criteria die bepalend zijn voor de materiaalkeuze
Er spelen zeven criteria een rol en geen enkel criterium is op zichzelf voldoende:
- Mechanische belastingen: schokken, stijfheid, flexibiliteit, slijtage.
- Thermische bestendigheid: bedrijfstemperatuur, warm/koud-cycli.
- Chemische bestendigheid: oplosmiddelen, oliën, zuren, basen, reinigingsmiddelen.
- Wettelijke eisen: contact met levensmiddelen, medische compatibiliteit, brandveiligheidsnormen.
- Uiterlijk en afwerking.
- Materiaalkosten in verhouding tot de productievolumes.
- Compatibiliteit met het fabricageproces.
Ons ontwerpbureau weegt deze criteria al vanaf het bestek tegen elkaar af. Twee fouten komen vaak voor: te veel betalen voor een materiaal dat te hoogwaardig is voor dagelijks gebruik, of kiezen voor een materiaal dat net aan de eisen voldoet, maar dat in de praktijk uiteindelijk tekortschiet.
Welke kunststof moet je kiezen voor industrieel gebruik?
Ga uit van het gebruik, dan volgt het materiaal vanzelf. De tabel geeft een eerste indicatie, en in de volgende paragrafen wordt dit per sector nader toegelicht.
|
Toepassing |
Uitgangsmateriaal |
Voordelen |
Aandachtspunten |
|
Wrijvingsonderdelen (tandwielen, geleiders) |
Behoudt zijn afmetingen, glijdt zonder smeermiddel |
Sterke zuren, UV-straling, moeilijk te verlijmen |
|
|
Zware schokken, slijtage |
Absorbeert schokken, slijtvast |
Neemt vocht op |
|
|
Behuizingen en bekledingen |
Schokbestendig, mooi uiterlijk, gemakkelijk thermisch te vervormen |
UV, oplosmiddelen |
|
|
Beschermruiten |
Onbreekbaar of zeer helder |
Scheurvorming onder spanning en krassen (PC), oplosmiddelen (PMMA) |
|
|
Tanks, bakken, contact met levensmiddelen |
Chemisch inert, lasbaar |
Verlijming onmogelijk, beperkte hittebestendigheid |
|
|
Sterilisatie, medisch |
PEEK, PP, medisch PC |
Bestand tegen sterilisatie |
Kosten (PEEK) |
|
Zeer agressieve chemicaliën |
PVDF, PTFE |
Maximale chemische bestendigheid |
Naleving van regelgeving PFAS |
|
Hitte, brand, defensie, luchtvaart |
PEEK, PEI, PPS |
Hitte- en brandbestendigheid |
Kosten |
Machines, automatisering en wrijvingsonderdelen
POM is de eerste keuze voor onderdelen die glijden, draaien of in elkaar klikken: het behoudt zijn afmetingen zelfs in een vochtige omgeving en glijdt zonder smeermiddel.
Tandwielen, ringen, nokken, rollen, geleiders: dit alles wordt vervaardigd uit POM. Bij zware schokken of ernstige slijtage is PA beter bestand.
De behuizingen rondom deze onderdelen worden vervaardigd uit ABS, de inspectievensters uit PC en de geleiders en lichte slijtdelen uit HDPE. Wij bewerken deze met 3- en 5-assige Machines, met de nauwe maatvoering die de industrielle sector vereist.
Medisch en laboratorium
PEEK is onmisbaar zodra een medisch onderdeel herhaaldelijke sterilisaties moet doorstaan en tegelijkertijd biocompatibel moet blijven.
Voor behuizingen, incubatoren en transparante tanks combineert PC van medische kwaliteit transparantie met schokbestendigheid. PP is bestand tegen stoomsterilisatie en wordt gebruikt voor dienbladen, bakken en laboratoriumtanks.
POM-C van medische kwaliteit wordt gebruikt voor doseerblokken. Vraag in alle gevallen naar de gecertificeerde kwaliteit, niet alleen naar de naam van het materiaal. Dit is de regel die wij hanteren voor de medische en gezondheidssector.
Voedingsmiddelenindustrie
HDPE is het basismateriaal voor de voedingsmiddelenindustrie: niet-poreus, afwasbaar en verkrijgbaar in gecertificeerde voedselveilige kwaliteit.
Het is bestand tegen messen en veelvuldig wassen en is daarom geschikt voor snijplanken, transportbakken en transportbandgeleiders. POM-C in voedselveilige kwaliteit wordt gebruikt voor distributiesterren en schrapers.
Bij intensieve reiniging met zuren en basen neemt PVDF het over in vloeistofcircuits. Bekijk onze realisaties voor de voedingsmiddelenindustrie.
Transport, mobiliteit en spoorwegen
Voor de binnenbekleding van voertuigen blijft ABS de gangbare keuze: licht, schokbestendig en met een mooi oppervlak.
In de spoorwegsector verandert de norm EN 45545 de situatie: een standaardkwaliteit wordt niet automatisch toegelaten. Er is een gecertificeerde brandwerende samenstelling vereist voor de betreffende zone.
Voor de bekleding van speciale voertuigen is RIM-spuitgieten met polyurethaan een optie. Onze vergelijking tussen thermovormen en spuitgieten helpt bij het maken van een keuze. Zie ook de automobiel- en transportsector.
Luchtvaart, defensie, energie en chemie
PEEK, PEI en PPS zijn de standaardmaterialen wanneer hitte, vuur en chemische invloeden samenkomen, met name in de luchtvaart en defensie.
Voor cockpitruiten, koepels en beglazing biedt PMMA helderheid en UV-bestendigheid, terwijl PC zorgt voor slagvastheid. We vormen deze materialen door middel van contactloos blaasvormen, waardoor de optische kwaliteit behouden blijft.
In de chemie en energiesector worden gelaste HDPE en PP gebruikt voor tanks en opvangbakken. PVDF en PTFE zijn geschikt voor zeer agressieve vloeistoffen. Dit is het domein van de kunststofconstructies, met name voor de energie- en milieusector.
Staat uw toepassing niet in deze lijst, of twijfelt u tussen twee materialen?
De 3 valkuilen die ervoor zorgen dat een materiaalkeuze mislukt
Er zijn drie valkuilen die steeds weer terugkomen wanneer een materiaalkeuze verkeerd uitpakt. Deze komen pas tijdens het gebruik aan het licht, zelden bij levering.
Valkuil 1: scheurvorming onder spanning, of de behuizing die breekt zonder stoot
Een amorf kunststof dat onder spanning staat, kan bij contact met olie of een oplosmiddel plotseling scheuren, zonder dat er sprake is van een stoot. PC, ABS en PMMA lopen hier het grootste risico op.
Het scenario is klassiek: een kijkvenster van een bewerkingsmachine van polycarbonaat, reiniging met het verkeerde product en een scheur die begint bij een scherpe hoek.
Om dit te voorkomen, kun je het beste het juiste reinigingsmiddel gebruiken, afgeronde binnenhoeken aanbrengen en het onderdeel na de bewerking laten ontspannen. Voor PMMA volstaat lauw zeepwater voor de reiniging. Semi-kristallijne materialen (HDPE, POM, PA) zijn beter bestand tegen oplosmiddelen.
Valkuil 2: slijtage door verhitting
Bij wrijving is de weerstand van het materiaal minder belangrijk dan het vermogen om de warmte die bij het glijden ontstaat op te vangen.
Kunststof geleidt warmte slecht: deze hoopt zich op aan het raakvlak, het oppervlak wordt zachter en het onderdeel vervormt.
Zuiver PTFE glijdt zeer goed, maar vervormt onder druk. Als er geen ruimte rondom dit PA wordt gelaten, zal het door warmte en vocht opzwellen en uiteindelijk het mechanisme blokkeren. Twee oplossingen: POM, of een type met vaste smeermiddelen (PTFE, grafiet) dat de wrijving vermindert en de levensduur verlengt.
Valkuil 3: het water dat polyamide absorbeert
Polyamide zwelt op en wordt soepeler in een vochtige omgeving, terwijl POM zijn afmetingen behoudt.
PA absorbeert vocht uit de lucht: het onderdeel verandert van afmetingen en verliest aan stijfheid. Een tandwiel dat in een droge werkplaats is afgesteld, loopt vast wanneer de productie in een vochtige omgeving plaatsvindt.
Voor nauwe toleranties of een vochtige omgeving is POM duidelijk superieur. Bij zware schokken blijft PA de betere keuze, mits er speling wordt ingebouwd.
|
Een onderdeel dat barst, te snel slijt of vastloopt tijdens het gebruik? Laat uw situatie analyseren door ons ontwerpbureau. En als er geen tekening meer van het originele onderdeel beschikbaar is, maken reverse engineering en 3D-scannen het mogelijk om het opnieuw te vervaardigen, indien nodig met een beter materiaal. |
Het materiaal hangt ook af van het fabricageproces
Niet alle materialen lenen zich even goed voor thermovormen, verlijmen en verspanen. Het proces beperkt de keuze al voordat er sprake is van kosten.
| Proces | Veelgebruikte materialen |
| Thermovormen | ABS, ABS/PMMA, ABS/PC, PEHD, PP, hard PVC, PETG, PC, PMMA |
| CNC-bewerking | POM, PA, PEEK, PTFE, PEHD, PMMA, PC, ABS, PVC |
| Kunststofbewerking en lassen | PEHD, PP, hard PVC |
| Buigen en warm plooien | PMMA, PC, PETG, ABS, hard PVC |
| RIM-spuitgieten | Polyurethaan |
| Extrusieblazen | PEHD, PP, PEBD (holle lichamen) ; PMMA, PC (contactloos blazen) |
HDPE en PP kunnen niet worden gelijmd: ze worden gelast. POM kan niet thermisch worden gevormd: het wordt machinaal bewerkt.
Als je eerst het materiaal kiest en daarna pas het proces, moet je het onderdeel soms opnieuw ontwerpen. Het is beter om beide samen met ons ontwerpbureau te bepalen.
Prototype, enkelstuksproductie of kleine serie? Stuur ons je tekeningen: wij keuren het materiaal en het proces goed voordat we de matrijzen laten maken.
|
Bekijk ons aanbod voor de productie van kunststofonderdelen op maat |
Certificeringen en normen: wat uw sector vereist
In uw sector is het materiaal vaak bepalend, nog vóór uw technische voorkeuren.
- Spoorwegen: norm EN 45545 (brand en rook).
- Medisch en farmaceutisch: USP Klasse VI en ISO 10993.
- Voedingsmiddelenindustrie: voedselkwaliteit (FDA, Europese verordening 10/2011).
- Luchtvaart en industrie: UL94 V0, FAR 25.
- Alle sectoren: REACH en RoHS.
Een norm wordt gecontroleerd op basis van de exacte kwaliteit, niet op basis van de naam van het materiaal: vraag altijd om het certificaat.
Op verzoek leveren wij de materiaalcertificaten 2.1 en 3.1 en de traceerbaarheid per partij, ondersteund door onze kwaliteitscontrole en onze aanpak op het gebied van kwaliteit en certificeringen.
PFAS: PTFE en PVDF onder Europees toezicht
Als u PTFE of PVDF specificeert voor een project dat lang mee moet gaan, houd dan het PFAS-dossier van de ECHA in de gaten. Het voorstel voor een beperking is gericht op alle PFAS, inclusief fluorpolymeren.
Het Comité voor risicobeoordeling heeft begin maart 2026 zijn definitief advies aangenomen. Het comité voor sociaal-economische analyse heeft kort daarna zijn ontwerpadvies aangenomen, waarvoor tot 25 mei 2026 een openbare raadpleging loopt.
Het definitieve advies wordt tegen eind 2026 verwacht. De ECHA zal dit vervolgens doorsturen naar de Europese Commissie, die een voorstel zal opstellen dat ter stemming aan de lidstaten wordt voorgelegd. Eind oktober 2026 zijn er nog geen definitieve beperkingen vastgesteld.
Vraag al in het bestek of het onderdeel over enkele jaren nog steeds geproduceerd zal worden. Zo ja, vergelijk het dan met een alternatief en zorg voor een voorraad.
Heeft u een materiaalcertificaat, een gecertificeerde kwaliteit of advies over een norm nodig?
| Neem contact op met ons team |
Het materiaal kiezen met Plastisart
Bij Plastisart wordt het materiaal al tijdens de ontwerpfase gekozen. Ons ontwerpbureau houdt al vanaf het bestek rekening met het gebruik, het productieproces, de norm en het budget.
Vervolgens wordt het materiaal goedgekeurd in overleg met de technici die het zullen verwerken in onze werkplaatsen en met onze machines. We houden gangbare materialen (ABS, PMMA, PC, HDPE, PP, PVC, POM, PA) op voorraad, waardoor er bij spoedopdrachten geen leveringsvertraging ontstaat. Eén enkele contactpersoon begeleidt het onderdeel, van het materiaal tot aan de levering.
Kunststoffen voor de industriële sector: uw vragen over de materiaalkeuze
Wat zijn de belangrijkste industriële kunststoffen?
Ze kunnen in drie groepen worden ingedeeld. De standaardmaterialen (ABS, PMMA, PC, HDPE, PP, PVC) voorzien in de gangbare behoeften, de technische kunststoffen (PA, POM, PET, PVDF, PEI) worden gebruikt voor bewegende onderdelen, en de hoogwaardige kunststoffen (PEEK, PTFE, PPS, PI, PEKK) zijn bedoeld voor extreme omgevingen.
Welke kunststof kiest u voor een onderdeel dat aan wrijving wordt blootgesteld?
POM, vanwege zijn droge glijvermogen en maatvastheid. Bij zware schokken is PA veerkrachtiger: houd rekening met speling voor vocht. Een type met vaste smeermiddeltoevoeging verlengt de levensduur.
Welke kunststof kiest u voor contact met levensmiddelen?
HDPE, PP of POM-C, in gecertificeerde voedselveilige kwaliteit. Vraag om het certificaat van de kwaliteit, niet alleen de naam van het materiaal.
Hoe weet u of een kunststof bestand is tegen een chemische stof?
Semi-kristallijne materialen (HDPE, PP, POM) zijn beter bestand tegen oplosmiddelen dan amorfe materialen (PC, ABS, PMMA). De enige betrouwbare test blijft de proef met het daadwerkelijke product, op een onderdeel dat onder belasting staat. Ons ontwerpbureau kan u helpen dit in kaart te brengen.
Kan een metalen onderdeel worden vervangen door een technisch kunststofonderdeel?
Vaak wel, voor wrijvings-, beschermings- en bekledingsonderdelen, mits de belasting en de bedrijfstemperatuur worden gecontroleerd. In ons artikel over industriële onderdelen van kunststof worden de voordelen ten opzichte van metaal gedetailleerd beschreven, en ons ontwerpbureau beoordeelt de haalbaarheid per geval.
|
Heeft u nog een vraag over de materiaalkeuze? Schrijf ons, wij geven u graag antwoord. |